Radzenie sobie z objawami SM za pomocą rehabilitacji
Osoby chore na SM, aby poprawić swoje funkcjonowanie, mogą skorzystać również z innych form wsparcia, które pomogą im łagodzić objawy SM, a także nauczyć się nowych sposobów na wykonywanie codziennych czynności. Poniżej opisujemy kilka rodzajów rehabilitacji, które są zalecane osobom ze stwardnieniem rozsianym ze względu na objawy choroby i ich wpływ na życie.
Terapia zajęciowa
Ma na celu uaktywnienie rehabilitowanej osoby i zaangażowanie w różne formy aktywności, które pomogą zoptymalizować sprawność fizyczną, psychiczną i umysłową, zwiększą uczestnictwo w życiu społecznym, a w przypadku trwałej utraty określonych funkcji (np. w wyniku SM i jego objawów) pozwoli na wypracowanie funkcji zastępczych, które pomagać będą w codziennym funkcjonowaniu. I tak, na terapii zajęciowej osoba z SM może np. nauczyć się nowych sposobów na przygotowanie posiłków czy obsługę komputera.
Rodzaje i metody terapii zajęciowej: ergoterapia (min. rzemiosło, działania artystyczne), choreoterapia (terapia wykorzystująca taniec i ruch), dramatoterapia (terapia wykorzystująca elementy teatru i dramy), muzykoterapia (terapia wykorzystująca muzykę), socjoterapia oraz inne.
Terapia zajęciowa jest często elementem rehabilitacji na oddziałach szpitalach, ale oferowana jest też przez różne fundacje i organizacje.
Terapia funkcji poznawczych
Trudności dotyczące sfery poznawczej to częsty objaw u chorych ze stwardnieniem rozsianym. Zalicza się do tzw. niewidzialnych objawów choroby, ponieważ na pierwszy rzut oczu może nie być oczywisty.
Do najczęstszych zaburzeń funkcji poznawczych, które występują u chorych na SM zalicza się: problemy z koncentracją uwagi, obniżenie prędkości przetwarzania informacji, osłabienie zdolności uczenia się i pamięci, problemy z planowaniem, abstrahowaniem, podejmowaniem decyzji.
W radzeniu sobie z zaburzeniami funkcji poznawczych warto skontaktować się – o ile jest to możliwe – z neuropsychologiem. To psycholog wyspecjalizowany w ocenie problemów z pamięcią, uwagą itp. Dokona on ewaluacji funkcjonowania, a także zaleci odpowiednie ćwiczenia, które pomogą w radzeniu sobie z tymi trudnościami, m.in. poprzez wypracowanie strategii zastępczych ułatwiających codzienne życie.
Z tego rodzaju rehabilitacji można czasem skorzystać na oddziałach rehabilitacji neurologicznej. Można również poszukać takiego wsparcia prywatnie.
- Obejrzyj nasz webinar "Jak dbać o mózg i sprawność poznawczą" z Justyną Żejmo, psycholożką
- Przeczytaj artykuł w 108 nr SM Express pt "Jak dbać o rezerwę poznawczą - rola treningu funkcji poznawczych w SM" Wojciecha Rakoczego, specjalisty neuropsychologa klinicznego.
- Zobacz nasz krótki film "5 zasad treningu funkcji poznawczych" z Joanną Dronką-Skrzypczak, psychoedukatorką.
- Pobierz naszą publikację "Nastrój i funkcjonowanie poznawcze. Co możesz zrobić" lub zamówią ja w wersji drukowanej.
- Pobierz 1 zestaw (i kolejne) naszych ćwiczeń "Trening funkcji poznawczych"
Terapia logopedyczna
Jednym z objawów, którego doświadczają osoby z SM to zaburzenia funkcji mowy. Najczęstszym z nich jest dyzartria, która obejmuje cały szereg objawów wynikających z nieprawidłowego napięcia mięśniowego, osłabienia mięśni, trudności w wykonywaniu ruchów mownych o prawidłowym tempie, zakresie, stabilności, precyzji.
Mowa u chorego z SM, w wyniku dyzartrii może stać się mniej wyraźna, wypowiadanie głosek i łączenie ich w słowa – utrudnione, a głos napięty i chrypliwy. Jej nasilenie może być różne – od niewielkiego do dużego, co spowoduje, że mowa będzie bardzo zamazana i trudna do zrozumienia przez odbiorcę.
Badanie logopedyczne pozwoli na ocenę trudności, natomiast terapia logopedyczna za główny cel stawia poprawę klarowności wypowiedzi oraz usprawnienie komunikacji. Dąży się w niej do podniesienia wydajności i efektywności mowy, którą próbuje się przywrócić do jak najbardziej naturalnego brzmienia. Logopeda proponuje ćwiczenia, które mają odbudować utracone zdolności lub wykorzystać zachowane umiejętności do uzyskania efektywniejszego sposobu mówienia.
- Przeczytaj publikację Usprawnianie mowy w SM. Zestaw Ćwiczeń logopedycznych dla osób chorych na stwardnienie rozsiane Marceliny Przeździęk
- Zapoznaj się z broszurą „Mówić, jak to łatwo powiedzieć. Trening mowy dla osób z SM” Marty Kamianowskiej i Emilii Romanik.
- Przeczytaj artykuł "Dyzartria - motoryczne zaburzenia mowy i ich terapia", mgr Małgorzaty Polit.
Terapia psychologiczna
Zaburzenia zdrowia psychicznego często występują wśród osób z SM. Do najczęstszych należą depresja i zaburzenia lękowe, ale nie wyczerpują one wszystkich problemów.
Choroby psychiczne mogą być efektem oddziaływania SM na mózg, ale też skutkiem życia z chorobą przewlekłą. Niestety, tak jak inne objawy choroby, istotnie wpływają na jakość życia chorych.Pierwszym krokiem na drodze do poprawy samopoczucia i poradzenia sobie z chorobami psychicznymi jest diagnoza. Jeśli osoba z SM doświadcza jakiegokolwiek objawu depresji, zaburzeń lękowych czy innych powinna udać się do lekarza psychiatry, który zaleci odpowiednie leczenie farmakologiczne oraz do psychologa. Pomoc psychologa pozwoli wyrazić wiele emocji pojawiających się w depresji i innych zaburzeniach psychicznych i ułatwi rozwiązywanie problemów. Badania pokazują jednak, że najlepsze efekty przynosi połączenie terapii lekami i psychoterapii.
Wsparcie tych specjalistów można uzyskać zarówno w ramach NFZ jak i prywatnie. To, co istotne, to do psychiatry i psychologa na NFZ nie trzeba mieć skierowania. Terminy do tych specjalistów na NFZ można sprawdzić na stronie Informator o terminach leczenia NFZ.
W ramach Specjalistycznej poradni PTSR skorzystać można z bezpłatnego wsparcia psychologów. Wystarczy wypełnić formularz albo zadzwonić pod numer telefonu 22 127 48 50.
Terapia uroginekolgiczna
Inaczej nazywana terapią dna miednicy również może być zalecana osobom z SM ponieważ jednym z objawów choroby są trudności z pracą pęcherza moczowego i jelit, np. nietrzymanie moczu, zaburzenia gromadzenia/oddawania moczu/stolca, nietrzymanie stolca.
Zalecana jest nie tylko kobietom, ale i mężczyznom chorym na stwardnienie rozsiane. Na pierwszej wizycie terapeutka/terapeuta uroginekologiczny zbiera wywiad, wykonuje badanie i stwarza indywidualny plan terapii.
Fizjoterapia uroginekologiczna w ramach NFZ to nadal rzadkość.
- Obejrzyj webinar "Kobieca strona SM. Jak dbać o mięśnie miednicy" z udziałem Maryny Romanowskiej-Naimskiej, urofizjoterapeutki.
- Przeczytaj artykuł "Co warto wiedzieć o terapii urofizjologicznej" Joanny Piórek-Wojciechowskiej, urofizjoterapeutki.
- Przeczytaj artykuł "Ćwiczenia dla zdrowia dna miednicy" Joanny Piórek-Wojciechowskiej, urofizjoterapeutki.
Źródła:
Małgorzata Polit, "Dyzatria – motoryczne zaburzenia mowy w SM i ich terapia", 108 nr SM Expressu
"Co warto wiedzieć o fizjoterapii uroginekologicznej?". Rozmowa z Joanną Piórek-Wojechowską, 108 nr SM Expressu
Wszelkie prawa zastrzeżone.